Saturday, 20 April 2019
Türkçe | English
Hit Counter
1622843 Visitors

Who's Online
We have 29 guests online


Pagan Federation Türkiye


Main Menu
 Home
 Content
 Articles
 Book Reviews
 Guest Book
 WebLinks
 Contact
 - - - - - - -
 HEKATESIA

Login Form
Username

Password

Remember
Forgotten
your password
?
No account yet?
Create one

Moonphase

   Home arrow Content arrow Articles arrow Bahar Şenlikleri : Walpurgisnacht, Beltane ve Hıdrellez   
Bahar Şenlikleri : Walpurgisnacht, Beltane ve Hıdrellez   E-mail 
Written by Atheneris  
Sunday, 17 April 2005
Page 3 of 3

23 nisan - 5 mayıs: Aya Yorgi (St. George) ve Hıdrellez

          (Hızır ve İlyas ile Aya Yorgi –Ortodoks- St. George –katolik-, hristiyan ve islami anlatımlarda çok geniş sembolizme sahiptir ve gerek Alevilikte gerekse Tasavvuf ve diğer batıni doktrinlerde haklarında bu geleneklerce kabul edilen oldukça fazla bilgiye ulaşmak mümkündür. Burada, konuyu dağıtmamak adına yalnızca “Green One” la olan bağlantısı üzerinde durulmuştur. İslami ve diğer ekoller tarafından ele alınan gelenek başlıbaşına bir araştırma konusu olarak bir başka karşılaştırmalı yazının konusu olabilir. Aslen bu görüşlerin hepsi aynı ölçüde geçerlidir ve batıni bakımdan aynı gerçeğin farklı şekillerde dile getirilişinden başka bir şey değildir. İlgilenenler için bazı linkler yazının sonuna eklenmiştir.)

          5 mayısta –bazı bölgelerde 6 mayıs- kutlanan Hıdrellez, Julyen takvimine göre 23 nisana denk gelmektedir, günümüzdeyse Gregoryen takvime göre 5 mayısa tekabül eder. Ruz-i Hızır (yeşeren gün) olarak da adlandırılır, Makedonya’da “Ederlez” olarak bilinir.

          Anadolu’daki Hızır geleneğine göre, Hızır ve İlyas 5 mayısı 6’sına bağlayan gece bir gül ağacının altında buluşarak doğaya can verirler. Hızır; çeşitli kaynaklarda Al-Hazir, El-Hadır veya El-Hıdır olarak da geçer ve “yeşillik”, “yeşil”, “yeşil dal” gibi manalara gelir. Hızır bitkilerin canlanışından, İlyas ise su ve hayvanların yönetiminden sorumludur. (Eril formun hem bitki hem de hayvan sembolüyle ilişkilendirildiği panteist inançları hatırlayalım.) Hıdrellez gecesinde Hıdırlık denilen açık yeşil alanlara gidilir ve ateşler yakılır, üzerinden atlanılmasının arınma, şifa ve şans getireceğine inanılır. (Bahsedilen tüm diğer şenliklerde de yine bu anlam vardır.) Toplanılan yerlerin su ve yeşille bağlantılı olmasına dikkat edilir, bazen gül ağaçlarının dibine veya suya adaklar bırakıldığı da görülür. Mezarlık ziyaretleri yapılır bunun dışında baht açma denilen uygulamalar yapılır. (Yaşam-ölüm ve bereket anlamı vardır.) Hıdrellez’de yeşil dal, çiçek veya ot koparılmaması gerekir. (Yine sayılan diğer şenliklerde durum aynıdır.)

Image
          Anadolu’da, mevsimsel döngü çerçevesinde yazın 5-6 mayıstan 8 kasıma kadar 186 gün boyunca devam ettiği kabul edilir, bu süreye Hızır günleri adı verilir. (Benzer şekilde, Kelt festivalleri de ikiye ayrılır.) Hızır genellikle bahar çiçekleriyle örtülü veya yeşil bir giysi giymiş, kırmızı ayakkabılı ve sakallı olarak; İlyas ise mavi giysili, keçi derisinden bir kaftan giymiş olarak elinde değnekle resmedilir. Hızır yardımına başvurulan ve bereket getirendir. Bu özellikleriyle panteist dönemin “Yeşil Olan”ıyla adından hakkında rivayet olunan mit ve uygulamalara kadar pek çok ortak noktası bulunmaktadır. Hızır –ve St. George- gezginlerin koruyucuları olarak tanınmışlardır, ikisinde de “gül” sembolü önemli yer tutar. (Ezeli dişi olan Tanrıçanın sembolüdür, St. George’nın ejderha ve prensesi de ezoterik yorumda yine bu anlamdadır.)

          St. George veya Aya Yorgi ise, babasının Kapadokyalı annesinin ise Lydda -Filistin yakınlarında- ‘lı olduğuna inanılan bir azizdir, uzun yıllar süren askeri görevi daha sonraki dönemde Avrupa’da şövalyelik erdemlerinin kutsal azizi olarak görülmesine yol açmıştır. Hakkında en çok bilinen efsane, “ejderhayı öldürmesi”dir. Anlatıma göre bir su başını tutan ejderha halkı susuz bırakmaktadır ve karşılığında insan kurban edilmesini istemektedir. Sıra en sonunda şehrin prensesine gelir ancak bu arada St. George yetişir, ejderhayı öldürür ve prensesi kurtarır. Hristiyan mitosta ejderha yenilen paganizmi simgelese de, aslında ejderha ve atın üzerindeki silahlı figür Kapadokya ve yakın doğuyu kapsayan pagan inanışlarında aslen bir Frigya tanrısı olan Sabazios’un sembolüdür ve en erken kaynaklarda bu ejderha hikayesine rastlanmaz. Aslında, hikaye tamamen pagan bir mit olan Perseus ve Etiyopyalı Andromeda’nın hikayesiyle hemen hemen aynıdır. (Perseus ve “erkeklerin yöneticisi” anlamına gelen Andromeda’nın hikayesi de aynı ölçüde ilginçtir.)  Hem Kapadokya ve Lydda, hem de Mısır ve Etiyopya kitonik -yeraltıyla, ölüm ve yeniden doğumla bağlantılı- panteist kült merkezleridir. St. George hakkında ilk anlatılan hikayelerde ejderha bu yüzden görülmez. Lydda’nın Perseus’un canavarı öldürdüğüne inanılan yerlerden biri olan Joppa’ya yakınlığı düşünüldüğünde durum anlamlıdır, erken dönem anlatılarında ejderhadan hiç bahsedilmemektedir, bu da daha sonraları gelişen hristiyan sembolizminde St. Michael’la ilişkilendirilmesine neden olmuştur. (Doğal olarak bu azizin de önceki pagan tanrılarla yakın alakası vardır.)

           Bahsedilen tüm gelenekler, mitler ve semboller daha genişletilerek işlenebilir ve altlarında yatan daha içrek bağlantılarla ortaya konulabilir, yazının bazı yerlerinde de buna dair ipuçları verilmiştir.

İlişkili bazı link ve eserler: (Linkler en çok başvurulanlar gözönünde tutularak seçilmiştir)

Beltane

Farrar, Janet and Stewart. The Witches’ Bible
Frazer, James. Golden Bough (Altın Dal)

Walpurgisnacht:

http://www.friggasweb.org/walburga.html (Pagan bağlantılar ve tanrıçalarla ilgili)

http://www.serve.com/shea/germusa/walpurgi.htm  (Folklorik Uygulamalar)

Hıdrellez ve Hızır:

http://khidr.org/ (İslami gelenekler ve karşılaştırmalı inanç pratikleri üzerinden)

http://www.alewiten.com/dinhizir.htm  (Alevilikteki Hızır inancı)
http://www.hbektas.gazi.edu.tr/29.dergi/03-D.TURKDOGAN.htm (Alevilikteki Hızır inancı)

 


 



Last Updated ( Sunday, 17 April 2005 )

 
  AnaSayfa | İçindekiler | Yazılar | Kitaplar | Ziyaretçi Defteri | Bağlantılar | İletişim | HEKATESIA |
published by fotorama powered by mambo open source

August 2004 • All rights reserved.